Anasayfa / Uygulamalar / R / R ile Veri Manipülasyonu | Bölüm 1/3

R ile Veri Manipülasyonu | Bölüm 1/3

Elimizde her zaman iyi bir veri seti olmayacaktır. Özellikle bazı veriler için uzun ve yorucu veri manipülasyonları yapıldıktan sonra analiz, modelleme ve görselleştirme aşamasına geçilecektir. Bu yüzden veri manipülasyonu ve tidy data (düzenli veri) formatının veri bilimci adayları tarafından iyi bir şekilde benimsenmesi gerekiyor.

Dirty Data

İşte mükemmel olmayan bir veri seti karşınızda !

weather <- readRDS("weather.rds")

head(weather)
##   X year month           measure X1 X2 X3 X4 X5 X6 X7 X8 X9 X10 X11 X12
## 1 1 2014    12  Max.TemperatureF 64 42 51 43 42 45 38 29 49  48  39  39
## 2 2 2014    12 Mean.TemperatureF 52 38 44 37 34 42 30 24 39  43  36  35
## 3 3 2014    12  Min.TemperatureF 39 33 37 30 26 38 21 18 29  38  32  31
## 4 4 2014    12    Max.Dew.PointF 46 40 49 24 37 45 36 28 49  45  37  28
## 5 5 2014    12    MeanDew.PointF 40 27 42 21 25 40 20 16 41  39  31  27
## 6 6 2014    12     Min.DewpointF 26 17 24 13 12 36 -3  3 28  37  27  25
##   X13 X14 X15 X16 X17 X18 X19 X20 X21 X22 X23 X24 X25 X26 X27 X28 X29 X30
## 1  42  45  42  44  49  44  37  36  36  44  47  46  59  50  52  52  41  30
## 2  37  39  37  40  45  40  33  32  33  39  45  44  52  44  45  46  36  26
## 3  32  33  32  35  41  36  29  27  30  33  42  41  44  37  38  40  30  22
## 4  28  29  33  42  46  34  25  30  30  39  45  46  58  31  34  42  26  10
## 5  26  27  29  36  41  30  22  24  27  34  42  44  43  29  31  35  20   4
## 6  24  25  27  30  32  26  20  20  25  25  37  41  29  28  29  27  10  -6
##   X31
## 1  30
## 2  25
## 3  20
## 4   8
## 5   5
## 6   1
tail(weather)
##       X year month            measure   X1   X2   X3   X4   X5   X6   X7
## 281 281 2015    12 Mean.Wind.SpeedMPH    6 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 282 282 2015    12  Max.Gust.SpeedMPH   17 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 283 283 2015    12    PrecipitationIn 0.14 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 284 284 2015    12         CloudCover    7 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 285 285 2015    12             Events Rain <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 286 286 2015    12     WindDirDegrees  109 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
##       X8   X9  X10  X11  X12  X13  X14  X15  X16  X17  X18  X19  X20  X21
## 281 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 282 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 283 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 284 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 285 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 286 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
##      X22  X23  X24  X25  X26  X27  X28  X29  X30  X31
## 281 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 282 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 283 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 284 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 285 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 286 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>

Öncelikle bilmemiz gereken şey, her bir satır bir gözlemi ve her bir sütun ise değişkeni temsil etmeli!

  • weather veri setinde 1. değişkenimiz “X” açıkça görülüyor ki bir anlam ifade etmiyor, sadece satır numaraları.
  • “measure” değişkeninde ise her bir gözlemin muhtemelen bir değişkeni temsil ettiğini anlayabiliriz.
  • Peki Veri Temizleme / Manipülasyon işlemi neden önemli ?

Gerçek dünya ve gerçek veri setleri ile karşılaştığınızda bunların hepsi dirty data olarak karşınıza çıkacaktır. Özellikle “Big Data” ile veri manipülasyonun önemi daha da ön plana çıkmıştır. Çünkü hangi sektör olursa olsun verinin boyutu ve çeşitliliği arttıkça içerisindeki kirli veri de bir o kadar artar.

Örümcek Adam’ın rahmetli Ben Amcasının da dediği gibi; “Büyük güç, büyük sorumluluk getirir”. Bu sözün veri bilimciler için meali şudur; “Büyük veri, büyük sorumluluk getirir”. Tüm Marvel severlerin başı sağolsun diyerek veri bilimi maceramıza devam edelim.

Veri manipülasyonu, veri bilimi sürecinin olmazsa olmaz aşamalarından biridir. Bu aşamayı dört maddede söylemek gerekirse,

  • Veri Toplama
  • Veri Manipülasyonu
  • Veri Analizi / Modelleme
  • Çalışmanın Raporlanması şeklindedir.

Veri manipülasyonu, veri bilimi süreçlerinden biri olduğu gibi ayrıca üzerinde en fazla vakit harcanması gereken aşamadır. Veri Bilimci büyüklerimizin de dediği gibi işin %80’lik kısmı burasıdır.

Veri manipülasyonu ne yazık ki diğer süreçler gibi belirli adımları uygulayarak sonuçlandıracağımız bir işlem değildir. Veriler ile sürekli haşır neşir olmamız ve uzun zaman harcamamız gerekmektedir. Bu noktada endişelenmemeliyiz. Veri manipülasyonunda diğer süreçler gibi beliri adımlarımız yok, fakat belirli prensiplerimiz var. Eğer bu prensiplere göre hareket edildiği taktirde başarılı bir veri manipülasyonu yapılmış demektir.

Veri manipülasyonu için üç aşamayı takip edebiliriz.

  1. Ham verileri keşfetmek
  2. Düzenli veri formatı – Tidy data
  3. Veriyi analizler için hazırlamak

Bu üç prensip, veri manipülasyonunun değişmez maddeleridir.

1. Ham Verileri Keşfetmek

Veri manipülasyonunun ilk aşaması ham verileri keşfetmeyi de üç alt başlığa ayırabiliriz.

  • Veri setini ve yapısını anlamak
  • Veriye göz atmak
  • Veriyi görselleştirmek

1.1. Veri setini ve yapısını anlamak

İlk aşamamız veri setini kullandığımız programa aktarmak olacaktır. Olmayan verinin nesini analiz edelim kardeşim!

weather <- readRDS("weather.rds")

Diğer aşamalarımız ise verinin türünü, boyutu, değişken türleri, değişken isimleri, değişkenlerin neleri temsil ettiklerini vs. bilmemiz gerekiyor. Teker teker bu dediğimiz aşamalara bakalım.

Aktardığımız weather verisinin ne olduğuna bakmak için class() fonksiyonunu kullanabiliriz.

class(weather)
## [1] "data.frame"

weather bir data frame yani bir veri seti.

weather veri setinin boyutunu öğrenmek istersek dim() fonksiyonu ile verinin kaç gözlem ve kaç değişkenden oluştuğunu görebiliriz.

dim(weather)
## [1] 286  35

weather veri seti 286 gözlem ve 35 değişkenden oluşmaktadır.

Bu değişkenlerin isimlerine de names() fonksiyonu ile bakalım.

names(weather)
##  [1] "X"       "year"    "month"   "measure" "X1"      "X2"      "X3"     
##  [8] "X4"      "X5"      "X6"      "X7"      "X8"      "X9"      "X10"    
## [15] "X11"     "X12"     "X13"     "X14"     "X15"     "X16"     "X17"    
## [22] "X18"     "X19"     "X20"     "X21"     "X22"     "X23"     "X24"    
## [29] "X25"     "X26"     "X27"     "X28"     "X29"     "X30"     "X31"

Elimizde yıl, ay ve ölçü haricinde X’lerden oluşan ve ne anlama geldiğini bilmediğimiz değişkenler mevcut.

Yukarıda yaptıklarımız elimizdeki veriyi anlamak için temel komutlardır. Bu komutlar yerine str() fonksiyonu ile verinin yapısını görebiliriz. Ayrıca dplyr kütüphanesinin glimpse fonksiyonu da aynı işlevde kullanılır.

X değişkenleri çok azla ve karakter formatında olduğu için 1’den 6’ya kadar olan değişkenleri alalım.

str(weather[1:6])
## 'data.frame':    286 obs. of  6 variables:
##  $ X      : int  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ...
##  $ year   : int  2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 ...
##  $ month  : int  12 12 12 12 12 12 12 12 12 12 ...
##  $ measure: chr  "Max.TemperatureF" "Mean.TemperatureF" "Min.TemperatureF" "Max.Dew.PointF" ...
##  $ X1     : chr  "64" "52" "39" "46" ...
##  $ X2     : chr  "42" "38" "33" "40" ...
library(dplyr)
glimpse(weather[1:6])
## Observations: 286
## Variables: 6
## $ X       <int> 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16,...
## $ year    <int> 2014, 2014, 2014, 2014, 2014, 2014, 2014, 2014, 2014, ...
## $ month   <int> 12, 12, 12, 12, 12, 12, 12, 12, 12, 12, 12, 12, 12, 12...
## $ measure <chr> "Max.TemperatureF", "Mean.TemperatureF", "Min.Temperat...
## $ X1      <chr> "64", "52", "39", "46", "40", "26", "74", "63", "52", ...
## $ X2      <chr> "42", "38", "33", "40", "27", "17", "92", "72", "51", ...

Bu çıktıları anlatmaya gerek yok, işte görüyorsunuz! Yukarıda yaptıklarımızı iki fonksiyon detaylı bir şekilde veriyor.

Elimizdeki veriyi daha iyi anlamak için summary() fonksiyonundan da bahsedelim tam olsun.

summary(weather)
##        X               year          month          measure         
##  Min.   :  1.00   Min.   :2014   Min.   : 1.000   Length:286        
##  1st Qu.: 72.25   1st Qu.:2015   1st Qu.: 4.000   Class :character  
##  Median :143.50   Median :2015   Median : 7.000   Mode  :character  
##  Mean   :143.50   Mean   :2015   Mean   : 6.923                     
##  3rd Qu.:214.75   3rd Qu.:2015   3rd Qu.:10.000                     
##  Max.   :286.00   Max.   :2015   Max.   :12.000                     
##       X1                 X2                 X3           
##  Length:286         Length:286         Length:286        
##  Class :character   Class :character   Class :character  
##  Mode  :character   Mode  :character   Mode  :character  
##                                                          
##       X4                 X5                 X6           
##  Length:286         Length:286         Length:286        
##  Class :character   Class :character   Class :character  
##  Mode  :character   Mode  :character   Mode  :character  
##                                                          
##       X7                 X8                 X9           
##  Length:286         Length:286         Length:286        
##  Class :character   Class :character   Class :character  
##  Mode  :character   Mode  :character   Mode  :character  
##                                                          
##      X10                X11                X12           
##  Length:286         Length:286         Length:286        
##  Class :character   Class :character   Class :character  
##  Mode  :character   Mode  :character   Mode  :character  
##                                                          
##      X13                X14                X15           
##  Length:286         Length:286         Length:286        
##  Class :character   Class :character   Class :character  
##  Mode  :character   Mode  :character   Mode  :character  
##                                                          
##      X16                X17                X18           
##  Length:286         Length:286         Length:286        
##  Class :character   Class :character   Class :character  
##  Mode  :character   Mode  :character   Mode  :character  
##                                                          
##      X19                X20                X21           
##  Length:286         Length:286         Length:286        
##  Class :character   Class :character   Class :character  
##  Mode  :character   Mode  :character   Mode  :character  
##                                                          
##      X22                X23                X24           
##  Length:286         Length:286         Length:286        
##  Class :character   Class :character   Class :character  
##  Mode  :character   Mode  :character   Mode  :character  
##                                                          
##      X25                X26                X27           
##  Length:286         Length:286         Length:286        
##  Class :character   Class :character   Class :character  
##  Mode  :character   Mode  :character   Mode  :character  
##                                                          
##      X28                X29                X30           
##  Length:286         Length:286         Length:286        
##  Class :character   Class :character   Class :character  
##  Mode  :character   Mode  :character   Mode  :character  
##                                                          
##      X31           
##  Length:286        
##  Class :character  
##  Mode  :character  

summary verinin özetini veren bir fonksiyondur. summary(), weather veri setimizde şık durmadığı için iris veri seti ile bakalım.
summary(iris)
##   Sepal.Length    Sepal.Width     Petal.Length    Petal.Width   
##  Min.   :4.300   Min.   :2.000   Min.   :1.000   Min.   :0.100  
##  1st Qu.:5.100   1st Qu.:2.800   1st Qu.:1.600   1st Qu.:0.300  
##  Median :5.800   Median :3.000   Median :4.350   Median :1.300  
##  Mean   :5.843   Mean   :3.057   Mean   :3.758   Mean   :1.199  
##  3rd Qu.:6.400   3rd Qu.:3.300   3rd Qu.:5.100   3rd Qu.:1.800  
##  Max.   :7.900   Max.   :4.400   Max.   :6.900   Max.   :2.500  
##        Species  
##  setosa    :50  
##  versicolor:50  
##  virginica :50  
summary fonksiyonu kategorik ve nümerik değişkenler için farklı özet verir. Nümerik değişkenler için, değişkenin minimum, maksimum, kartiller, medyan ve ortalama değerlerini verirken, kategorik değişkenler için gözlemlerin frekanslarını verir.

Bu bölümü özetlemek gerekirse,

  • class() fonksiyonu veri nesnelerinin sınıfını,
  • dim() fonksiyonu verinin boyutunu,
  • names() fonksiyonu sütunların (değişkenlerin) isimlerini,
  • str() ve glimpse() fonksiyonları da verilerin yapılarını,
  • summary() fonksiyonu ise özet istatistikleri verir.

1.2. Veriye göz atmak

Yukarıdaki komutlar ile veri setimiz hakkında bazı fikirler edindik. Şimdi veriye göz atma zamanı!

İlk bilmemiz gereken nokta tüm veriyi göz ile teker teker inceleyemeyeceğimizdir. Özellikle verinin boyutu büyüdükçe bu iş zorlaşır. Bu yüzden verinin baştaki ve sondaki verileri görmemizi sağlayan head() ve tail() fonksiyonları veriyi görmemizde yardımcı olurlar. Default – Varsayılan hali ile ilk 6 ve son 6 gözlemleri gösterirler. Eğer gözlem sayısını belirlemek istiyorsak kendimiz bir değer girebiliriz. Örneğin ilk 15 ve son 20 gözlemi görmek istiyorsanız, head(veri_ismi, 15) ve tail(veri_ismi, 20) şeklinde yazabilirsiniz.

head(weather)
##   X year month           measure X1 X2 X3 X4 X5 X6 X7 X8 X9 X10 X11 X12
## 1 1 2014    12  Max.TemperatureF 64 42 51 43 42 45 38 29 49  48  39  39
## 2 2 2014    12 Mean.TemperatureF 52 38 44 37 34 42 30 24 39  43  36  35
## 3 3 2014    12  Min.TemperatureF 39 33 37 30 26 38 21 18 29  38  32  31
## 4 4 2014    12    Max.Dew.PointF 46 40 49 24 37 45 36 28 49  45  37  28
## 5 5 2014    12    MeanDew.PointF 40 27 42 21 25 40 20 16 41  39  31  27
## 6 6 2014    12     Min.DewpointF 26 17 24 13 12 36 -3  3 28  37  27  25
##   X13 X14 X15 X16 X17 X18 X19 X20 X21 X22 X23 X24 X25 X26 X27 X28 X29 X30
## 1  42  45  42  44  49  44  37  36  36  44  47  46  59  50  52  52  41  30
## 2  37  39  37  40  45  40  33  32  33  39  45  44  52  44  45  46  36  26
## 3  32  33  32  35  41  36  29  27  30  33  42  41  44  37  38  40  30  22
## 4  28  29  33  42  46  34  25  30  30  39  45  46  58  31  34  42  26  10
## 5  26  27  29  36  41  30  22  24  27  34  42  44  43  29  31  35  20   4
## 6  24  25  27  30  32  26  20  20  25  25  37  41  29  28  29  27  10  -6
##   X31
## 1  30
## 2  25
## 3  20
## 4   8
## 5   5
## 6   1
tail(weather)
##       X year month            measure   X1   X2   X3   X4   X5   X6   X7
## 281 281 2015    12 Mean.Wind.SpeedMPH    6 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 282 282 2015    12  Max.Gust.SpeedMPH   17 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 283 283 2015    12    PrecipitationIn 0.14 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 284 284 2015    12         CloudCover    7 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 285 285 2015    12             Events Rain <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 286 286 2015    12     WindDirDegrees  109 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
##       X8   X9  X10  X11  X12  X13  X14  X15  X16  X17  X18  X19  X20  X21
## 281 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 282 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 283 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 284 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 285 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 286 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
##      X22  X23  X24  X25  X26  X27  X28  X29  X30  X31
## 281 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 282 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 283 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 284 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 285 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>
## 286 <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA> <NA>

Bu bölümün özetlemek gerekirse,

  • head(), varsayılan hali ile ilk 6 gözlemi
  • tail(), varsayılan hali ile son 6 gözlemi verir.
  • print(), veri setinin hepsini görmek istersek print() fonksiyonu kullanılabilir. Ama büyük veri setleri için önerilmez.

1.3. Görselleştirmek

Eğer veriye daha detaylı göz atmak istiyorsak neden görselleştirme yapmayalım ki ? Şuan weather veri seti görselleştirme için uygun olmadığından yine iris veri seti üzerinden görselleştirelim. İlerideki kısımlarda weather veri setini manipüle edeceğiz.

iris veri seti iris türündeki çiçeklerin santimetre cinsinden uzunluğunu ve genişliği veren ölçülerde “sepal” ve “petal” değişkenlerini bize sunar. Petal(Taç yaprağı) uzunluğunun dağılımına bakmak istersek histogramı aşağıdaki gibidir.

hist(iris$Petal.Length)

Eğer iki değişken arasındaki ilişkiye bakmak istersek plot() fonksiyonu ile bir scatterplot – dağılım grafiği elde edebiliriz.

plot(iris$Petal.Length, iris$Sepal.Length)

Boxplot – Kutu grafiği ile bir değişkenin dağılımını ve değişkendeki aykırı gözlemleri görebiliriz.

boxplot(iris$Petal.Length)

Bu bölümü özetlemek gerekirse,

  • hist() ile tek bir değişkenin dağılımını görmek için histogram elde ederiz.
  • plot() ile iki değişken arasındaki ilişkiyi görmek için scatterplot elde ederiz.
  • boxplot() ile tek bir değişkenin dağılımını ve aykırı gözlem tespiti için boxplot elde ederiz.

2. Düzenli Veri Formatı – Tidy Data

2014’te Hadley Wickham, Journal of Statistical Software’de “Tidy Data” adında bir makalesi ile bize bazı prensipler üzerinde veri manipülasyonu yapmanın kolay ve pratik yollarını sundu. Bu bölümde bu prensipleri uygulamaya çalışacağız. Yayınlanan makele: http://www.jstatsoft.org/v59/i10/paper.

Düzenli bir veri seti örneği olarak bir veri seti oluşturalım.

kisi <- data.frame(
  
  kisi = c("Ayşe","Fatma","Hayriye","Ali","Veli"),
  cinsiyet = c("K","K","K","E","E"),
  goz = c("Ela", "Mavi", "Yeşil","Ela","Mavi"),
  boy = c(1.67, 1.73, 1.60, 1.80, 1.75),
  yas = c(20, 32, 45, 18, 28)
  
    )

kisi
##      kisi cinsiyet   goz  boy yas
## 1    Ayşe        K   Ela 1.67  20
## 2   Fatma        K  Mavi 1.73  32
## 3 Hayriye        K Yeþil 1.60  45
## 4     Ali        E   Ela 1.80  18
## 5    Veli        E  Mavi 1.75  28

Burada 5 kişinin isim, cinsiyet, boy ve yaşını gösteren bir veri seti.

İlk satıra bakacak olursak, Ayşe adındaki kişinin bir hanımefendi olduğu, gözünün ela renginde, boyunun 1.67 ve yaşının da 20 olduğu bilgisine ulaşırız. İlk satır tek bir kişiye ait özellikleri barındırır, yani birinci satır aslında bir gözlemi (observation) ifade eder.

Dördüncü sütuna bakacak olursak, her bir gözlemin yaşlarının dağılımını verir. Sütun da bir değişken (variable) ya da bir davranışı (attribute) temsil eder.

Bu veri setinde her bir gözlem her bir kişinin karakteristik özelliklerini verir.

2.1. Düzenli Veri Prensipleri

Yukarıdan çıkartılacak prensipler şunlardır:

  • Gözlemler satır olmalıdır,
  • Değişkenler satır olmalıdır ve
  • Tablo başına gözlem birimi bir tür olmalıdır.

Veri seti değerlerin bir toplamıdır. Her bir değer hem bir değişkene ve hem de bir gözleme aittir. Bir değişken farklı birimler için aynı ölçüleri / davranışları gösteren değerleri içerir. Bir gözlem ise tek bir birim için farklı ölçüleri / davranışları gösteren değerleri içerir.

Şimdi bu prensipleri dağınık bir veri seti (dirty data) üzerinde görelim.

2.2. Dağınık Veri Teşhisi

kisi_dirty <- data.frame(
  
  kisi = c("Ayşe","Fatma","Hayriye","Ali","Veli"),
  cinsiyet = c("K","K","K","E","E"),
  ela = c(1,0,0,1,0),
  mavi = c(0,1,0,0,1),
  yesil = c(0,0,1,0,0),
  boy = c(1.67, 1.73, 1.60, 1.80, 1.75),
  yas = c(20, 32, 45, 18, 28)
  
    )

kisi_dirty
##      kisi cinsiyet ela mavi yesil  boy yas
## 1    Ayşe        K   1    0     0 1.67  20
## 2   Fatma        K   0    1     0 1.73  32
## 3 Hayriye        K   0    0     1 1.60  45
## 4     Ali        E   1    0     0 1.80  18
## 5    Veli        E   0    1     0 1.75  28

Buradaki sorunumuz nedir ? Bu veri setinde hala gözlemlerimiz satır ve gözlem birimimiz de insan. Ayrıca her bir sütun da bir değişkeni temsil ediyor. Ancak, burada fark etmemiz gereken “ela”, “mavi” ve “yesil” değişkenleri önceki tablomuzda göz renklerini temsil eden birer değerlerdi. Buradaki sorunun benzeri de başka veri setlerinde karşınıza çıkacaktır, yaygın olarak dağınık veri tipi şeklidir. Burada değişken başlıkları birer değerdir, bir değişken ismi değildir.

2.3. Geniş veya Uzun Veri Setleri

Başımıza gelecek bir başka dert de geniş veya uzun veri setleridir. Bu satırların değişkenlerden (uzun olma problemi) veya değişkenlerin satırlardan (geniş olma problemi) çok fazla olma durumudur. Yukarıda yaptığımız kişi özellikleri veri setleri gibi düşünebilirsiniz.

Veri setlerinin geniş veya uzun olma problemini de Hadley Wickham’ın yazdığı “tidyr” paketi ile çözebiliriz. tidyr paketi düzenli veri prensiplerini uygulamamızda büyük kolaylık sağlar.

2.3.1. Geniş Veri Seti – gather() Fonksiyonu

wide <- data.frame(
  
  bilinmeyen = c("X","Y"),
  A = c(1, 4),
  B = c(2, 5),
  C = c(3, 6),
  D = c(4, 7)
  
  )

wide
##   bilinmeyen A B C D
## 1          X 1 2 3 4
## 2          Y 4 5 6 7

Elimizde X ve Y iki bilinmeyenimiz var. Ayrıca A,B,C ve D şeklinde 4 kategori ve bu kategorilerin aldığı bir değer var.

  • Yukarıda düzenli veri formatı için şu ifadeyi kullanmıştık:

“Veri seti değerlerin bir toplamıdır. Her bir değer hem bir değişkene ve hem de bir gözleme aittir. Bir değişken farklı birimler için aynı ölçüleri / davranışları gösteren değerleri içerir. Bir gözlem ise tek bir birim için farklı ölçüleri / davranışları gösteren değerleri içerir.”

Örneğimizde A,B,C ve D değişkenleri bilinmeyenlerimizin kategorileridir, yani bu kategoriler farklı birimler için aynı ölçüleri / davranışları gösterir. Kategorilerin aldığı değerler ise tek bir birim için farklı ölçüleri / davranışları gösterir.

tidyr paketinden gather() fonksiyonu ile geniş veri seti problemini çözebiliriz.

  • gather() ile sütunları key-value eşleri haline getirme işlemi aşağıdaki gibidir.

gather(data, key, value, …)

Veri setimizi wide olarak belirttik, key-value eşlerini belirlemek içinde biinmeyen isimli değişkenimizi dışarıda bıraktık ve böylelikle düzenli veri formatını elde etmiş olduk.

library(tidyr)

gather(wide, key = "kategori", value = "deger" , -bilinmeyen)
##   bilinmeyen kategori deger
## 1          X        A     1
## 2          Y        A     4
## 3          X        B     2
## 4          Y        B     5
## 5          X        C     3
## 6          Y        C     6
## 7          X        D     4
## 8          Y        D     7

2.3.2. Uzun Veri Seti – spread() Fonksiyonu

Burada “Geniş Veri Seti” kısmında yaptıklarımızın tam tersini yapıyor olacağız. Başka veri seti oluşturmaya gerek olmadığından gather işlemini long isminde kaydedelim ve uzunbir veri seti elde etmiş olalım.

long <- gather(wide, key = "kategori", value = "deger" , -bilinmeyen)

long
##   bilinmeyen kategori deger
## 1          X        A     1
## 2          Y        A     4
## 3          X        B     2
## 4          Y        B     5
## 5          X        C     3
## 6          Y        C     6
## 7          X        D     4
## 8          Y        D     7
  • gather() fonksiyonun tam tersini yapan spread() fonksiyonu ile uzun veri setini geniş bir veri setine dönüştürebiliriz.

spread(data, key, value)

spread(long, kategori, deger)
##   bilinmeyen A B C D
## 1          X 1 2 3 4
## 2          Y 4 5 6 7

Çıktıda gördüğümüz gibi orjinal “wide” veri setini elde etmiş olduk.

2.4. Değişken Birleştirme ve Ayırma

Veri setimizde bazı değişkenlerin birleştirilmesi ve ayrıştırılmasına ihtiyaç duyabiliriz. Bu yüzden tidyr paketi bize iki kullanışlı fonksiyon daha sunuyor, separate() ve unite() fonksiyonları.

Bu fonksiyonları kullanmak için “kisi” adlı veri setimize her bir kişinin doğum tarihlerini yazalım.

kisi$dogum_tarihi <- c("1998-02-11", "1986-01-30", "1973-05-12", "2000-02-09", "1990-03-13")
  • separate() fonksiyonu ile “yil”, “ay” ve “gun” şeklinde üç değişkene ayıralım.
kisi_ayri <- separate(kisi, dogum_tarihi, c("yil", "ay", "gun"), sep = "-")
  • unite() fonksiyonu ile de tarih değişkenlerini birleştirelim.
unite(kisi_ayri, dogum_tarihi, yil, ay, gun,  sep = "-")
##      kisi cinsiyet   goz  boy yas dogum_tarihi
## 1    Ayşe        K   Ela 1.67  20   1998-02-11
## 2   Fatma        K  Mavi 1.73  32   1986-01-30
## 3 Hayriye        K Yeþil 1.60  45   1973-05-12
## 4     Ali        E   Ela 1.80  18   2000-02-09
## 5    Veli        E  Mavi 1.75  28   1990-03-13

tidyr paketini özetlemek gerekirse,

  • gather() fonksiyonu, sütunları key-value eşleri olarak bir araya toplar.
  • spread() fonksiyonu, key-value eşlerini sütunlara yayar.
  • separate() fonksiyonu, bir değişkeni birden fazla değişkene ayırır.
  • unite() fonksiyonu, birden fazla değişkeni tek bir değişken olarak birleştirir.

Bölüm Sonu

Bu bölümde veri manipülasyonun öneminden, Dirty Data Vs. Tidy Data kavramlarının neler olduğundan, önümüze veri geldiğinde ilk yapmamız gereken aşamalardan, tidyr kütüphanesinden bahsettik. Bir sonraki bölümde dağınık verileri göreceğimiz ve değişken tipleri üzerinde konuşacağımız bir bölüm olacaktır.

Hakkında Ekrem Bayar

GÖZ ATMAK İSTEYEBİLİRSİNİZ

Cv2 İle Yüz Tanıma ve Belirleme

Yüz belirleme ya da nesne tanıma, derin öğrenmenin gelişmesi ve ciddi çalışmaların literatüre katılmasıyla son …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir